Ga je binnenkort gaan samenwonen met je partner, familielid of een kennis dan zijn er 3 mogelijke statuten waaronder je dit kan doen. Je kan afhankelijk van de situatie gaan samenwonen als getrouwd koppel, wettelijk samenwonend of feitelijk samenwonend. Natuurlijk heeft elke vorm zijn eigen voor en nadelen.

Feitelijk samenwonen

Je wordt automatisch aanzien als feitelijk samenwonenden vanaf het moment je met iemand samenwoont en geen verdere acties onderneemt. Feitelijk samenwonenden hebben de meeste “vrijheid” ten opzichte van elkaar. In dit statuut hebben beide partners zo goed als geen verplichtingen tegenover elkaar, maar is er ook geen enkele vorm van bescherming.

Huurwoning:

  • Ga je uit elkaar kan de houder van het huurcontract de bijwonende uit de woning zetten.
  • Als de houder van het huurcontract komt te overlijden, is er geen automatisch recht op verdere huur van de woning door de bijwonende.
  • Woning gerelateerde kosten zoals huur, verzekering, onderhoudskosten, … moeten enkel en alleen betaald worden door de houder van het huurcontract. Deze kosten kunnen in geval van wand betaling of schulden niet verhaald worden op de bijwonende.

Wat kan je doen:

  • Sluit samen een huurcontract af.
  • Laat je medehuurder maken, dit kan enkel na toestemming van de eigenaar en de persoon op wie het huurcontract staat.
  • Stel een samenlevingscontract op bij de notaris. Dit heeft geen impact op je statuut, hierin worden enkel de materiële zaken in opgenomen en het financiële luik van de woning (huur, verzekering, onderhoudskosten, …).

Eigenwoning:

Zoals hierboven vermeld bij de huurwoning heeft ook bij een eigenwoning de eigenaar alle rechten en plichten met betrekking tot de woning.

Wat kan je doen:

  • Inkopen in de woning zodanig dat de akte op beide partners staat. Nadeel hiervan is dat dit terug notaris- en registratiekosten met zich meebrengt.
  • Stel een samenlevingscontract op bij de notaris. Dit heeft geen impact op je statuut, hierin worden enkel de materiële zaken in opgenomen en het financiële luik van de woning (huur, verzekering, onderhoudskosten, …).

Fiscale impact

  • Belastingen worden berekend op de eigen inkomsten en worden afzonderlijk ingediend.
  • Kinderen kunnen maar bij een van de partners ten laste beschouwd worden.
  • De samenwonende partner mag nooit als een persoon ten laste beschouwd worden.
  • Het KI wordt aangegeven volgens eigendomspercentage woning.
  • Fiscale aftrekbaarheid van een hypothecair krediet dat gezamenlijk werd afgesloten kan aangegeven worden volgens eigendomspercentage woning.

Erfrecht

Feitelijk samenwonenden hebben ten opzichte van elkaar wettelijk gezien “geen” erfrecht.

  • Onafhankelijk van hoelang partners al samenwonen, het blijven voor de wet “vreemden” voor elkaar en is er geen sprake van lagere erfbelasting.
  • Geen erfbelasting op de gezinswoning pas na 3 jaar feitelijk samenwonend.

Wettelijk samenwonen

Je bent wettelijk samenwonend door een schriftelijke verklaring hiervan te overhandigen aan de burgerlijke stand  van jouw gemeentehuis.

Inhoud verklaring:

  • Datum opstelling
  • Persoonlijke gegevens beide partijen
    • naam – voornaam
    • geboortedatum – plaats
    • handtekening
  • Adres waar je samenwoont
  • Vermelding kennis van wettekst artikel 1475 tot 1479 in verband met samenwonen
  • Verwijzingen naar eventuele samenlevingscontracten

Onder dit statuut hebben beide partners veel meer bescherming dan feitelijke samenwonenden en bijna dezelfde rechten en plichten als getrouwden.

Woning

De woning van wettelijke samenwonend geniet van een bijzondere bescherming. Deze bescherming brengt enkel voordelen met zich mee maar ook plichten:

  • Beide partners zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor alle kosten gerelateerd aan hun samenleving (woning, opvoeding & opleiding kinderen, …). Dit in evenredigheid van hun mogelijkheid.
  • Geen van beide partners kan zomaar de huur opzeggen, verkopen of verhuren. Dit zelfs niet wanneer een van beide eigenaar is van de woning. Weigering kan enkel op basis van gegronde redenen.
  • Mede-aansprakelijkheid voor schulden die aangegaan worden ten voordele van de samenwonende of hun kinderen.

Advies:

  • Stel een samenlevingscontract op bij de notaris. Dit heeft geen impact op je statuut, hierin worden enkel de materiële zaken in opgenomen en het financiële luik de samenleving.

Fiscale impact

Voor de personenbelasting krijgen wettelijk samenwonenden dezelfde fiscale voordelen als gehuwden. Dit vanaf het eerst volgende aanslagjaar na het jaar van de verklaring wettelijk samenwonend.

Eerste jaar

In het eerste jaar worden beide partners fiscaal nog als alleenstaanden beschouwd en hebben dezelfde fiscale voordelen als feitelijk samenwonenden.

Volgende jaren

  • Apart belast maar onder gezamenlijke aanslag.
  • Kinderen worden ten laste gesteld van de partner met het hoogst belastbaar inkomen.
  • Toepassing “huwelijksquotiënt”
    • Deel van beroepsinkomsten van het hoogste inkomen worden toegevoegd aan deze met de laagste inkomsten.
    • Laagste inkomsten verhoogt tot 30%, van totaal “gezinsinkomsten”
    • Resultaat is dat belastingsstelsel van het hoogste inkomen verlaagt, waardoor de belastingen in totaal dalen.
    • Huwelijksquotiënt wordt enkel toegepast indien deze leidt tot een verlaging van de belasting.
  • Het KI wordt aangegeven volgens eigendomspercentage woning.
  • Fiscale aftrekbaarheid van een hypothecair krediet dat gezamenlijk werd afgesloten kan aangegeven worden volgens eigendomspercentage woning.

Erfrecht

  • Automatisch erfrecht met betrekking tot vruchtgebruik langstlevende van de gezinswoning en inboedel.
  • Lagere erfbelasting na minimaal 1 jaar wettelijk samenwonend.

Getrouwd samenwonen

Je bent  pas wettelijk gehuwd als je diverse huwelijksformaliteiten zoals aangifte, huwelijksvoltrekking, … doorlopen hebt op je lokale gemeentehuis.

Onder dit statuut hebben beide partners de meeste bescherming van de 3 statuten. Maar bij deze bescherming komen er ook nog enkele verplichtingen. Deze verplichtingen, rechten en fiscale regels zijn afhankelijk van het gekozen huwelijksvermogensstelsel en/of huwelijkscontract.

Woning

Net zoals bij wettelijk samenwonende heeft de gezinswoning dezelfde “bescherming”.

Advies:

  • Afhankelijk van het gekozen huwelijksvermogensstelsel en/of huwelijkscontract wordt de woning na het huwelijk al dan niet van beide partners.
  • Een bouwgrond op naam van een van de partners, waarop gezamenlijk een woning wordt gebouwd, komt op naam te staan van de grondeigenaar. Bij de notaris kan echter wel een clausule met beschrijvingen opgenomen worden.

Fiscale impact

Voor de personenbelasting krijgen gehuwden dezelfde fiscale voordelen als wettelijk samenwonende. Dit vanaf het eerst volgende aanslagjaar na het huwelijk.

Hoe de fiscaliteit eruitziet van het eerste jaar is afhankelijk van de voorgeschiedenis van het koppel.

  • Alleenstaande: eerste jaar moeten beide partners de belastingen afzonderlijke indienen.
  • Feitelijk samenwonend: eerste jaar worden beide partners fiscaal nog als alleenstaanden beschouwd en hebben dezelfde fiscale voordelen als feitelijk samenwonenden.
  • Wettelijk samenwonend: eerste jaar worden beide partners fiscaal al gezamenlijk beschouwd en hebben dezelfde fiscale voordelen als wettelijk samenwonenden.

Erfrecht

  • Automatisch erfrecht met betrekking tot vruchtgebruik langstlevende van de gezinswoning en inboedel.
  • Geen mogelijkheid tot zomaar onterving van gehuwden.
  • Sterk afhankelijk van huwelijksvermogensstelsel en/of huwelijkscontract waarmee je getrouwd bent.
  • Is er geen specifiek huwelijksvermogensstelsel en/of huwelijkscontract en testament dan zijn automatisch alle roerende en onroerende goederen voor de langst levende.